السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

46

تفسير الميزان ( فارسي )

نظائر آيات : « مَنْ ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللَّه قَرْضاً حَسَناً » « 1 » و « وَأَقْرِضُوا اللَّه قَرْضاً حَسَناً » « 2 » به گوش يهود رسيده آن آيات را بهانه كرده و خواسته‌اند مسلمين را مسخره كنند و بگويند اين چه خدايى است كه براى ترويج دين خود و احياى آن اينقدر قدرت مالى ندارد كه حاجت خود را رفع كند ، و ناچار دست حاجت و استقراض بسوى بندگان خود دراز مىكند ؟ ! و اين وجه علاوه بر اينكه از وجوه سابق به نظر نزديكتر است مورد تاييد روايات شان نزول هم هست . به هر تقدير اين حرف يعنى نسبت دست بستگى در پاره اى از حوادث به خدا دادن ، خيلى از يهود و معتقدات دينيش كه هم اكنون در تورات موجود است دور نيست . چه تورات جايز مىداند پاره اى از امور ، خداى سبحان را به عجز در آورد و سد راه و مانع پيشرفت بعضى از مقاصدش بشود ، مثلا جايز مىداند كه اقوياى از بنى نوع آدم جلو خواسته خداوند را بگيرند كما اينكه از خلال داستانهايى كه از انبياى سلف مانند آدم و غير آن نقل مىكند به خوبى استفاده مىشود . آرى صرفنظر از اينكه در خصوص آيه مورد بحث ممكن است غرض يهود استهزا بوده ، ليكن عقايدى كه هم اكنون از يهود در دست است تجويز مىكند كه چنين نسبتهاى ناروايى به خداى تعالى بدهند كه ساحتش مقدس و منزه از آنست . غير از يهود كسى دشمن خود را اينطور استهزا و هجو نكرده است ، آرى چون غير يهود كسى در معتقداتش عقيده اى كه مبدأ و منشا براى چنين حرف خطرناكى باشد ندارد ، يهود است كه معتقداتش چنين جرأتى به او داده است . * ( « غُلَّتْ أَيْدِيهِمْ » ) * اين جمله نفرين به آنها است . البته نفرينى كه مشابه است با منقصتى كه به ساحت قدس خدا نسبت داده‌اند ، يعنى دست بستگى و سلب قدرت بر انجام خواسته خود . بنا بر اين چون سلب قدرت خود يكى از مصاديق لعنت و دورى از رحمت خداست پس عطف جمله * ( « وَلُعِنُوا بِما قالُوا » ) * بر جمله * ( « غُلَّتْ أَيْدِيهِمْ » ) * عطف تفسيرى خواهد بود . زيرا قول خداى تعالى همان عمل اوست و نفرين آن جناب و كسى را لعنت كردنش همان معذب كردن آن كس است به عذاب دنيوى يا اخروى كه يكى از مصاديق آن دست بستگى و عجز است . بسيارى هم احتمال داده‌اند كه جمله * ( « غُلَّتْ أَيْدِيهِمْ » ) * نفرين نباشد بلكه از اخبار غيبى و اخبار به عذابى باشد كه يهود در كيفر اين گفتار ناروا و جسارت به پروردگار به آن مبتلا

--> ( 1 ) كيست آن كسى كه قرض دهد به خدا ( انفاق كند در راه اطاعت او ) بطور قرض الحسنه ( انفاقى كه از حلال كسب كرده باشيد و با منت ضايعش نكنيد ) . سوره بقره آيه 245 . ( 2 ) قرض دهيد به خدا بطور قرض الحسنه . سوره مزمل آيه 20 .